Segurtasun-piktogramak ezagutzen al ditugu eta norbera babesteko ekipamenduen etiketak errespetatzen al ditugu?

Urte bakoitzaren hasieran, enpresa asko aurrekontuak berritzeaz baliatzen dira beren plantilletako laneko arropen eta norbera babesteko ekipamenduen (NBE) hornidura eguneratzeko. Antolaketa-jardunbide eraginkorra ez ezik, Laneko Arriskuen Prebentzioari buruzko 31/1995 Legeak eta 773/1997 Errege Dekretuak ezarritako legezko betebeharra ere bada. Era berean, CE marka duten eta UNE-EN/ISO araudiekin bat datozen ekipo ziurtatuak hornitzea eskatzen dute, erabilera egokiari buruzko prestakuntza bermatzeaz gain.

NBEak entregatu, berrikusi eta mantentzeari buruzko dokumentazio zehatza mantentzera behartzen dute xedapenek. Langileen segurtasuna babesteko, eta arauak ez betetzeagatiko zehapenak saihesteko funtsezko neurria da.

Laneko arriskuen prebentzioaren munduan, xehetasun bakoitzak bere garrantzia du, eta norbera babesteko ekipamenduen (NBE) kasuan, piktogramek eta etiketek funtsezko zeregina betetzen dute: segurtasunaren hizkuntza unibertsala dira.

Sinbolo eta testu normalizatu horien bidez, argi eta zuzen informatzen da ekipo bakoitzak zer arrisku babesten dituen eta zer erabilera baldintza dituen. Ez da elementu estetiko edo informatibo bat soilik, babesa benetan eraginkorra izango dela bermatzeko funtsezko osagai bat baizik. Horiei esker, edozein pertsonak begiratu batean egiazta dezake erabiliko duen ekipoa — kasko bat, eskularru bat, maskara bat edo segurtasun oinetako bat — egokiena den bere lan ingurunean dagoen arrisku motarako.

Informazio horrek nahasteak saihesten ditu, araudia betetzea hobetzen du eta erakundeen barruan prebentzioaren kultura indartzen du.

Segurtasun-piktogramak ezagutzea

Hala ere, segurtasun piktogramak benetan ezagutzen al ditugu? eta babes ekipoen etiketei arreta jartzen al diegu? Galdera hutsak dirudite, baina erantzunek — laneko arriskuen prebentzioari buruzko prestakuntza-ikastaroetan jasotako esperientzien arabera — errealitate kezkagarria erakusten dute.

Behin baino gehiagotan egiaztatu ahal izan dut langileek ez dituztela behar bezala identifikatzen beren laneko arropan agertzen diren sinboloak. Adibidez, nahastu egiten dituzte tentsioko lanen aurreko babesa eta elektrizitate estatikoa saihesteko babesa, baita arku elektrikoaren arrisku termikoari dagokiona ere.

Xehetasun txikiagoa dirudi, nahasmen semantiko hutsa. Ezagutza falta horren atzean, ordea, istripu larria gertatzeko benetako aukera dago. Eta hortan datza prestakuntzaren eta zeinu txiki horien etengabeko arretaren garrantzia, zeinu horiek, diskretuak izan arren, bizitzak salbatzen baitituzte.

NBEetako segurtasun piktogramak marrazki soila baino askoz gehiago dira: ekipo baten fitxa teknikoa berehalako hizkuntza unibertsal batera itzultzen duen ikusizko kodea da. Sinbolo normalizatu baten bidez (UNE-EN/ISO), NBEak eskaintzen duen babes mota adierazten dute: begietako inpaktuen aurrean hesi gisa jarduten badu, arnasten den airea iragazten badu, hotzari, beroari edo zipriztin kimikoei eusten badie, edo ebakiak edo urradurak bezalako arrisku mekanikoetatik babesten badu.

Etiketak kentzea

Babes sinboloei buruzko ezagutza faltarekin batera, lan arriskuen prebentzio ikastaroetan, langileek aitortu dute behin eta berriz kendu dituztela beren NBEen etiketak, gogaikarriak edo deserosoak direla uste dutelako.

Praktika horrek, ordea, ondorio larriak ditu: ekipoaren trazabilitatea ezabatzen du, araudiarekin bat datorren egiaztatzea eragozten du (CE marka edo EN arau aplikagarriak, adibidez), eta enplegatzaileari zehapen administratiboak jar diezazkioke, NBEen merkaturatzea eta eskura jartzea arautzen duen 773/1997 Errege Dekretua ez betetzeagatik.

Babes-piktogramak eta funtsezko datuak ezkutatzean, erabilera desegokiaren arriskua areagotzen da. Langileak istripu larriak izan ditzake, hala nola erredura kimikoak, begietako lesioak edo arnas intoxikazioak, bere ekipamendua eta benetako arriskua bateraezinak direlako.

Ildo horretan, ez dugu ahaztu behar NBEen etiketek Europako araudiak nahitaezkoak dituen gutxieneko datuak dituztela: produktuaren erreferentzia (identifikazio kode bakarra), neurria, fabrikatzailearen izena, CE marka (Europako zuzentarauekin bat datorrela ziurtatzen duena). Aplikatzekoak diren arau teknikoez gain (hala nola EN 166 begi-babeserako, EN 136 maskara osoetarako edo EN 149 erdi-oskol iragazleetarako), estalitako arriskuak zehazten dituzten babes-piktogramekin batera. Horregatik, gogoratu behar dugu etiketak fabrikatu diren bezala mantendu behar direla.

NBEen eraginkortasuna

Teknodidaktikan, Kanpoko Prebentzio Zerbitzuan, ematen ditugun prestakuntzetan erabiltzen ditugun NBEek, babesa, homologazioa, urteko berrikuspena eta jarraibide liburua dituzte, uste baitugu ezaugarri horiek funtsezkoak direla lan arriskuen aurrean informazio eta prestakuntza egokia emateko. Langile bakoitzak erabiltzen duen ekipoa ez ezik, eskaintzen duen babes maila eta egoera onean mantentzeko baldintzak ere ezagutzea bermatzen dugu.

Gure ustez, NBE baten eraginkortasuna bere kalitatearen eta erabiltzen duenak duen ezagutzaren araberakoa da. Horregatik, sinbolo eta etiketa horien bidezko prestakuntza saioetan lortzen dugu langileak, begiratu bakar batekin, ekipoa zereginerako eta dagoen arriskurako egokia den egiaztatu ahal izatea.

Adibidez: Segurtasun kasko batean, mailu bat duen piktogramak inpaktuen aurkako babesa adierazten du; gainera, tentsioko lanen sinbolo bat agertzen bada, arrisku elektrikoetatik ere babesten duela esan nahi du. Eskularruetan, piktogramek erakusten dute ea materialak arrisku mekaniko (ebakiak, urradura, zulaketa), kimiko (azidoak, disolbatzaileak), termiko edo elektrikoetatik babesten duen. Edo erorikoen aurkako arnes batean, piktogramak eta etiketak EN 361 arauarekin bat datozela adierazten dute, eta krokadura mota eta jartzeko jarraibideak zehazten dituzte.

Informazioa eta prestakuntza

Zalantzarik gabe, laneko istripuen prebentzioa langileen segurtasunarekin eta osasunarekin konprometitutako erakunde guztien helburu partekatua da. Baina hori lortzeko, ez da nahikoa soilik arriskuak ebaluatzea edo norbera babesteko ekipamenduak (NBE) izatea; funtsezkoa da langileak behar bezala informatuta eta prestatuta daudela bermatzea.

Informazioak, lanpostu bakoitzari lotutako arrisku espezifikoak ez ezik, entregatutako NBEaren ezaugarriak, erabiltzeko modua eta mantentzeko oinarrizko jarraibideak ere jaso behar ditu. Ekipoaren erabilera desegokiak edo egoera txarrak haren eraginkortasuna nabarmen murriztu dezakete, eta istripu arriskua areagotu, baita langileak material egokia duenean ere.