Osasun mentala lan eremuan

Gaur egun, enpresa guztiek arrisku psikosozialen azterketa edo ebaluazioa egiteko betebeharra dute. Betebehar hori Lan Arriskuen Prebentzioari buruzko Legean (LAPL) oinarrituta dago, eta azken urteetan indartu egin da, batez ere 2025ean, non zaintza zorrotzagoa den eta zigorrak dauden, bete ezean.

Ebaluazioak hainbat arrisku jaso behar ditu, hala nola: laneko estresa, jazarpena, burnout eta langileen osasun mentalari eragiten dioten beste faktore batzuk: lan giro toxikoa, kontrol falta, barne komunikaziorik eza, prekarietatea, kontziliazio eskasa, edo itxaropen ez oso errealistak, etab. Gainera, konpainia bakoitzari egokitutako prebentzio plana ezarri behar da, langileen etengabeko jarraipenarekin eta osasun mentalari buruzko prestakuntzarekin. Jarduerak erakunde guztiei aplika dakizkieke, tamaina edo sektorea edozein dela ere, eta beren kargura langileak dituzten profesional autonomoei ere eragiten die.

Horregatik guztiagatik, Kanpoko Prebentzio Zerbitzuok aktiboki parte hartu behar dugu enpresetan arrisku psikosozialak identifikatzen, saihesten eta kudeatzen, lan ingurune osasungarriak bermatzeko. Lan arriskuen ebaluazio orokorraren barruan arrisku psikosozialen ebaluazioak egitea, lan karga edo jazarpena bezalako faktoreak detektatzea. Laneko estresaren ondoriozko nahasmenduak prebenitzeko neurri zehatzak planifikatzea eta ezartzea, eta era berean protokoloak eta ekintza planak sartzea. Langileei laguntza psikologikoko zerbitzuetarako sarbidea erraztea eta osasun mentala txertatzea lan osasunaren zaintzan.

Teknodidaktika eta osasun mentala enpresetan

Teknodidaktikan erabat partekatzen dugu osasun mentalaren garrantziari eta egungo gizartean duen inpaktu sakonari buruzko kontzientzia. Badakigu ongizate psikologikoak, norbanakoaren bizi-kalitatean ez ezik, pertsonen arteko harremanetan, laneko produktibitatean eta komunitateen iraunkortasunean ere eragiten duela. Talde osasungarria mentalki sortzaileagoa da, hobeto laguntzen du eta erronkei erresilientzia handiagoarekin egiten die aurre. Horregatik, arlo horretako prebentzioari, sentsibilizazioari eta prestakuntzari balioa emateko lan egiten dugu, osasun mentalaren zaintza giza garapenerako eta garapen profesionalerako oinarrizko zutabea dela sinetsita.

Gure konpromisoa ikasteko baliabideak, tresnak eta espazioak bultzatzea, ingurune osasungarriagoak, inklusiboagoak eta orekatuagoak bultzatzeko, bai lan arloan, bai eguneroko bizitzan da. Arrisku psikosozialak prebenitzeko protokoloak diseinatzen ditugu, komunikazio kanal konfidentzialak sortzen ditugu langileek kezkak adierazi ahal izateko, edo etenaldi aktiboak eta kohesioa sustatzen duten talde jarduerak ezartzen ditugu.

Teknodidaktikan enpresekin lankidetza estuan aritzen gara prebentzioa prozesu bakoitzean integratzeko eta benetako ongizate kultura sustatzeko. Gure ustez, lan osasuna funtsezkoa da, ez bakarrik istripuak prebenitzeko, baita absentismoa murrizteko, erakunde giroa hobetzeko eta taldearen konpromisoa indartzeko ere. Konpromiso horren adibide da osasuna zaintzeko gure zerbitzuaren, arriskuen ebaluazioak egiten dituzten teknikarien eta sektore bakoitzari egokitutako prestakuntza ematen duten irakasleen arteko koordinazioa.

Barne komunikazio argi eta parte hartzailearen alde egiten dugu, langile guztien konfiantza eta inplikazioa indartuko duena. Gure jarduerak modu integral eta koordinatuan garatzen dira. Ziurtatzen dugu ekintza bakoitza, hasierako ebaluaziotik jarraipeneraino, ongizate psikologikoa sustatzera eta arrisku psikosozialak prebenitzera bideratuta dagoela. Inpaktua kudeatzen dugu, irismen handiagoko arazo bihurtu aurretik.

Arrisku psikosozialak

Osasun mentala eta lan eremua sakon lotuta daude, lana baita pertsonek beren eguneroko bizitzaren zati handi bat garatzen duten lekua, beren nortasuna eraikitzen duten eta gizarte loturak ezartzen dituzten gune nagusietako bat. Hala ere, antolatzeko eta kudeatzeko baldintzek eragin positiboa zein negatiboa izan dezakete ongizate psikologikoan.

Laneko arrisku psikosozial nagusien artean daude gehiegizko eskakizunak, lanaren gaineko kontrolik eza, kontratuaren segurtasunik eza, jazarpena, laneko indarkeria eta familiaren eta lanaren arteko gatazka. Aipatutako faktoreek, desberdintasunarekin batera, bereziki eragiten diete emakumeei, gazteei, migratzaileei eta hezkuntza-maila txikiagoa duten pertsonei. Osasun Ministerioaren arabera, Espainiako biztanleria landunaren nahasmendu mental arrunten % 26 lan-baldintza txarrei egotz dakizkieke. 2024an, osasun mentaleko arrazoiengatik lan bajak % 72 hazi ziren 2020arekin alderatuta, pandemia garaiarekin alderatuta. Guztira 643.681 izan ziren, ezintasunen % 10 baino gutxiago, baina 108 eguneko batez besteko iraupenarekin.

Euskal Autonomia Erkidegoko lan-osasun mentala lehentasun estrategikoa da gaur egun, eta lan-inguruneetan eta gizartean, oro har, ongizate psikologikoa prebenitzera, zaintzera eta sustatzera bideratutako politika publikoak ditu. Eusko Jaurlaritza, erakunde sozial eta sanitarioekin batera, 2023-2028 aldirako Euskadiko Osasun Mentaleko Estrategia ezartzen ari da. Estrategia horrek arrisku psikosozialak prebenitzearen eta estresaren, antsietatearen eta lanarekin lotutako beste arazo batzuen inpaktua murrizteko protokolo espezifikoak integratzearen garrantzia nabarmentzen du.

Egungo lan ildoak arreta humanoagoa eta eraginkorragoa planteatzen du, osasun mentalaren eta lan osasunaren arteko koordinazioa indartzen du. Era berean, prebentzioko esku-hartzeak sartzen dira biztanleria ahulean eta lan-eremuan, Osalanekin (Laneko Segurtasun eta Osasunerako Euskal Erakundea) lankidetzan aritzeko protokoloen bidez, laneko estresa eta arrisku psikosozialak prebenitzeko. Gaixotasun mentala duten pertsonen laneratzea eta genero berdintasuna bultzatzeaz gain, osasun mentaleko baliabideetarako sarbidean eta sustapenean.