Laneko Arriskuen Prebentzioari buruzko prestakuntzaren garrantzia

Urte amaieran gaude, eta 2023an egindako prebentzio-jarduerak jasotzen dituzten urteko memoriak egitea eta aurkeztea dagokigu. Hainbat arlotan lortutako helburuak aztertuko ditugu, hala nola laneko arriskuak saihestea eta eragotzi ezin diren arriskuak ebaluatzea tokatuko zaigu. Horrez gain, neurri kolektiboak neurri indibidualen gainetik edo langileei egokiak diren jarraibideak luzatzeko babes-neurriak hartuko dira.

Ekitaldi berriari begira, egiteke geratu diren ekintzak programatuko ditugu: lana pertsonari egokitzea, prestakuntzak, arriskuei jatorrian aurre egitea, teknikaren bilakaera kontuan hartzea, elementu arriskutsuen ordez arrisku gutxi edo arrisku eza dakartenak ezartzea... Prebentzio-plana urteko prebentzio-plangintza ebaluatu eta arrisku berrien identifikazioaren ondoren amaitzen den lan saiatua eta pedagogikoa da. Era berean, aurten egin ez diren ekintzak eta datorren urteari begira berriro planifikatu beharko direnak ezin ditugu ahaztu.

Laneko arriskuen prebentzioaren ikuspegitik, zalantzarik gabe, helburu nagusia arriskuak ahalik eta gehien murriztea izan beharko da. Hots, enpresa segurua, gure jardueretan gorabeharik eta istripurik ez dugula harrotasunez erakusteko.

Zeregin horretan, ez dugu ahaztu behar langile guztien prestakuntzaren programazioa, enpresaren eraginkortasuna ez ahultzeko eta enpresa-jardueraren atal guztietan integratutako prebentzio-kultura baten bidez garatzeko lagungarriak direla. Laneko istripuak eta gaixotasun profesionalak prebenitzen eta murrizten laguntzeaz gain, enpresei lesioei eta gaixotasunei lotutako kostuak saihesten ere laguntzen die, hala nola laneko bajak, kalte-ordainak eta gastu medikoak.

Konpondu eta damutu beharren prestatu eta prebenitu gaitezan.

Laneko arriskuen prebentzioari buruzko prestakuntzaren helburu nagusia dauden arriskuei buruzko ezagutzak zabaltze eta premien arabera, lanpostuak beharrezkoak diren prebentzio-neurriak aplikatzea da. Era berean, zeregin profesionalak aurrera eramateko, trebetasunak eta gaitasunak  behar bezala garatzean ezinbestekoa izango da. Halan hola, horrek, norbanakako edota hirugarren pertsonarenganako segurtasunean edo osasunean ezin izango du minik eragin.

Prestakuntza mota horrek lan-ingurunean egon daitezkeen arriskuei buruzko kontzientziazioa areagotu egiten du. Horri esker, egoera arriskutsuak identifikatu eta saihestu daitezke. Horrez gain istripuak, lesioak, gaixotasun profesionalak eta identifikatutako arriskuen hainbat ondorio izateko probabilitateak murriztuko dira.  Formazioen bidez ekintza bat ereiten hasiko garela eta ohitura bat garatuko dugula argi izan beharko dugu.

Derrigorrezko prestakuntza

Horregatik, kontuan izan behar dugu prestakuntza ez dela aukerakoa. Laneko Arriskuen Prebentzioari buruzko Legearen 19. artikuluak lantokian identifikatutako arriskuei buruzko prestakuntza ematera behartzen ditu enpresak, segurtasun, industria-higiene, ergonomia eta psikosoziologia arloetan. Baita erabiliko dituzten makinetan, erremintetan eta tresnetan ere. Puntu horretan, 1215/97 Errege Dekretuak laneko ekipamenduak erabiltzeko gutxieneko segurtasun- eta osasun-xedapenak ezartzen ditu, eta prestakuntza teoriko eta praktiko gisa zehazten du. Izan ere, langileak eragiketa bereziaren arriskuen berri izan dezan, funtsezkoa da prebentzio-funtzionamenduaren ikuspegitik prestakuntza teorikoa eta praktikoa ematea.

Enpresari dagokiola prestakuntza lanorduetan emateko kostua eta erantzukizuna azpimarratzea komenigarria da. Enpresak langilea kontratatzen duen unetik, hau, ikastaroetara hurbildu beharko da, lanaren modalitatea edo iraupena edozein izanda ere. Era berean, arlo hori ez betetzeak 40 eurotik 800.000 eurora bitarteko zehapena ekar dezake. Hau ez-betetzearen larritasunaren arabera neurtuko da.

Ez dugu ahaztu behar laneko arriskuen prebentzioari buruzko prestakuntza-ikastaroak Estatuko zein autonomia-erkidegoetako erakunde publikoen bidez diru-laguntzak eta hobariak jasotzen dutela.

LAPeko prestakuntzaren hobaria

Enpresek, Enpleguan Prestatzeko Estatuko Fundazioak (FUNDAE), kudeatutako hobariak jaso ahal ditzakete. Fundazio horrek, funts publikoen kudeaketaren bidez, langileei prestakuntza ematen laguntzen die erakundeei. FUNDAE, Estatuko Enplegu Zerbitzu Publikoaren (SEPEk) enplegurako lanbide-heziketaren arloan erakunde laguntzailea da eta asistentzia teknikoa eskaintzen du. Lan Ministerioak prestakuntza-sistema horren garapen estrategikoan laguntzeko eginkizunak ere baditu. Azken batean, bere lana, enpresen eta langileen konptetentziak hobetzen laguntzea, lan-merkatuaren eta produkzio-sektoreen aldaketei kalitatezko prestakuntzaren bidez aurre egin ahal izatea da. Eta, era berean, enpresek programatutako prestakuntzara bideratutako funtsak kudeatzea. Funts horiek, Gizarte Segurantzako kotizazioetan hobariak emanez gauzatu ahal izango dituzte.

Bestalde, Osalanek – Laneko Segurtasun eta Osasunerako Euskal Erakundeak – langile autonomoen elkarte profesionalei, sindikatu-elkarteei eta irabazi-asmorik gabeko erakundeei eman beharreko deialdiak eta diru-laguntzak ere baditugu, hauek, langile autonomoen artean Laneko Arriskuen Prebentzioaren arloko prestakuntza sustatzera bideratutakoak izango dira.

Ez dezagun Laneko Arriskuen Prebentzioko trebakuntza tintontzian utzi, ez ditzagun prestakuntzak atzeratu, ez dezagun pentsa denbora galtzea denik eta ez dutela ezertarako balio behin baino gehiagotan entzun den bezala.

Pertsonak prestatzea eta alde egitea baino zerbait garestiagoa besterik ez dago; ez prestatzea eta lanpostuan geratzea.